ხსნა

მოქმედი პირები:

სალომე

ლიზა

ორივე ოცდახუთი წლის

დრო: ახლანდელი

ჭაღი ყვავილის მსგავსი მინის ფოჩებით ოთახს სუსტად ანათებს. მარჯვენა კედელზე ჩამოკიდულია ფორმაში გამოწყობილი ხნიერი მამაკაცის ფერადი სურათი. მარცხენა მხარეს, კარადის გვერდით, ფანჯარა დაკეტილია. უკან მოჩანს სამზარეულოსა და მეორე ოთახში გამავალი კარი. სიღრმეში დგას მუხის ხის გალაქული საწოლი, რომელზეც ლიზა წევს. თავით იდაყვს ეყრდნობა. სალომე ვარდისფერი პლატმასის მაგიდასთან, პლასტმასისისავე მწვანე სკამზე ზის და ტელევიზორს უყურებს. თავი დაბლა დახრილი აქვს.

ლიზა: აი, გამოჩნდა. სულ ველოდებოდი და როგორც იქნა დავინახე. რამდენს ვუცდიდი ამ დღეს... შენ არ იცი, როგორი მოთმინებით ველოდი, უსასრულო მოთმინებითა და წვალებით...

ახველებს.

დიდხანს ვცდილობდი დამევიწყებინა რაღაც. ჰო, ჩემი აბები... მომეცი.

პაუზა.

სალომე ფირფიტას უხმოდ აწვდის.

აი, ისიც გამოჩნდა. თითქოს სიღრმიდან ამოიზიდა და გვიახლოვდება. თითქოს დაბლიდან მაღლა ეწევა ვიღაც... თუ რაღაც... არ ვიცი... ვხედავ, რომ ძალიან გაუმართლა, თავის ადგილზე რომ არის. ის წყვეტს: ყვავილსაც და საქმესაც. მნიშვნელოვან საქმეს. ჯერ ვარდს წყვეტს, შემდეგ – საქმეს. თავის საქმეს... თავისთვის. ჰო. მხოლოდ თავისთვის.

სიჩუმე.

შვილებსა და შვილიშვილებსაც არ ივიწყებს.

პაუზა.

მაგრამ მოვალეობის გრძნობა ხომ არ აიძულებს? ჰო... მისი ერთადერთი მოვალეობა...

პაუზა.

ეგანუმეორებელია.

სიჩუმე.

ტელევიზორში ორკესტრი ხმამაღლა უკრავს. ძალიან გულისგამაწვრილებლად. საზეიმო ცერემონიალია.

ჰო, მართლა. ახლა გამახსენდა. ყოველთვის ვფიქრობდი, რომ ამის დავიწყება მაინც არ ღირდა. როცა შემოხვედი, სველი ფეხები გქონდა?

სალომე: არა, აბა, ჭუჭყიანი ფეხსაცმლით აქ როგორ შემოვიდოდი, მას როგორ ვაკადრებდი.

ლიზა: მეც ასე ვიფიქრე. შენ არ შეგეძლო. უნდა მოფრთხილებოდი და ეს შენც ძალიან კარგად იცოდი. ჩემი შეხსენება არ გჭირდებოდა, მაგრამ მაინც შეგახსენე. გაგიმეორე. ხომ იცი, ათასჯერ თუ არ გაიმეორე, ამ ჩერჩეტებს ყველაფერი მალე ავიწყდებათ და მერე სულაც აღარაფერს აკეთებენ ხოლმე. ზოგი სულს ასხვისებს. სხვას უძღვნის. სხეულსაც. უფრო სულს, თუ, რა თქმა უნდა, საქმე ზოგიერთ წარმატებულ მამაკაცთან გვაქვს.

პაუზა.

ისე, მნიშვნელობა არ აქვს, ქალია თუ მამაკაცი, როცა იმ ხალხზე ვლაპარაკობთ, რომლებმაც წარმატებას მარჯვენა ხელის იდუმალი ქნევით მიაღწიეს.

სიჩუმე.

არა, მაინც საიდან იცი, რომ ვიღაც ყოველთვის რაღაცას ჰყიდის? გარშემო მართლა ძალიან უცნაური ატმოსფეროა, სიბნელე, სიცივე... რამდენს გიმტკიცებდი, რომ სჯობდა სადმე სხვაგან გადავსულიყავით, ბინა სხვა უბანში, სხვა რაიონში ან სულაც, სხვა ქალაქში გვეძებნა. აქ, სახლთან ახლოს, ვაშლის ხეების მეტი ისედაც არაფერი დგას. უღრან ტყეში ვცხოვრობთ. ფაქტიურად. ამ კოტეჯებშიაც ისეთი უცნაური ხალხი ცხოვრობს, ვერ გაარჩევ, ვინ საიდან არის. ყოველ დღე, დილით, სანამ სამუშაოდ გახვალ, მჟავე ვაშლი უნდა დაკრიფო, ყუთებში ჩააწყო, ფული აიღო, მეზობელს მიესალმო, გაჩერებაზე ავტობუსს მოუცადო, დაჯდე, უნივერსიტეტთან ჩამოხვიდე, წიგნები იღლიაში ამოიჩარო, თუ, რა თქმა უნდა, გაინტერესებს, შიგ რა სწერია... იცი, გუშინ რა გადამხდა?

სალომე: არა. საიდან უნდა ვიცოდე, არაფერი მოგიყოლია. ერთმანეთსაც კი არ შევხვედრივართ. სასტუმროში დავრჩი. დამიღამდა. იატაკს ვწმენდდი. მერე ის მოვიდა, აი, ხომ იცი, ვინც, გუშინწინ რომ გიამბობდი. რაღაც მომთხოვა... მომიყევი, რა გადაგხდა და მერე ჩემს ისტორიას მე თვითონაც სიამოვნებით გიამბობ. გეფიცები. გინდა?, უფრო მაგრად დავიფიცებ, რომ მხოლოდ სიმართლეს გეტყვი და არაფერს სიმართლის გარდა.

ლიზა: მჯერა. არ გინდა, ეს აუცილებელი არ არის. აქ ყოველ დღე ისედაც ისეთი უცნაური ამბები ხდება, ნორმალურ, ჩამოყალიბებულ ადამიანს თმებს ყალყზე დაუყენებს.

პაუზა.

სალომე:

იცინის.

ლიზა:

ბრაზდება.

რა გაცინებს?

სალომე: არაფერი. ისე... ისე ამბობ, ჩამოყალიბებულსო, თითქოს ვიღაც ერთნაირ, ზუსტად ერთსადაიმავე ფორმებში ასხამდეს, კარამელის მსგავსად, აი, ბებიაჩემს რომ ჰქონდა სოფელში. გახსნიდა ფორმას და გადმოცვივდებოდა ხოლმე სოკოები, გირჩები, ყვავილები, მამლები...

ლიზა ისევ ღიზიანდება.

როგორ ლაპარაკობ?

სიჩუმე.

და საერთოდაც, იცოდე, რომ თუ ჩემთან მეგობრობა კიდევ გინდა, ტელევიზორს უყურე, კლიპები გადმოწერე, პოპ-კორნი აკნატუნე და ხშირად დამიმესჯე ხოლმე, როცა სახლში არ იქნები... ასე ერთბაშად ურთიერთობა უფრო განგვიმტკიცდება და ხმამაღალი ლაპარაკით თავსაც არავის მოვაბეზრებთ.

სიჩუმე.

სურათს უყურებს.

სალომე: ჰო, პოპ-კორნზე გამახსენდა. იცი, ყოველთვის მიყვარდა. გუშინ რომ თან წავიღე, ის პაკეტი გავხსენი. ცოტათი სველი იყო. სულ ოდნავ. მთელი პაკეტი.

ლიზა: გამომიგზავნეს. ხომ იცი, იქაურ საჭმელებს სულ სხვა გემო აქვს, სხვა ფერი. სუნი რაა, სუნიც კი განსხვავებული აქვს. ექსტრაორდინალური. კარამელიც კი პირში სულ სხვანაირად დნება. გაირჭობ და გიხარია, რომ სხვას ამის უფლება არ აქვს, ვერ მოწუწნის.

პაუზა.

იცი, როგორ ვტკბები, როცა წარმოვიდგენ, რამხელა გზა მაქვს გასავლელი და რა ცოტა მრჩება ხოლმე?

სიჩუმე.

სალომე: ლიზი...

ლიზა: რა?

სალომე: შეიძლება, ამის შემდეგ ლიზა დაგიძახო ხოლმე? ეს ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, სასიცოცხლოდ აუცილებელი... ძალიან დიდი სურვილი მაქვს, ისე ვილაპარაკო, როგორც მინდა. გავაჩერო ნებისმიერი და, როგორც მე მინდა, ვუთხრა, მაგალითად, სადგურისაკენ მიმავალი გზა მიმასწავლე-მეთქი.

სიჩუმე.

ლიზა: ამით იმის თქმა ხომ არ გინდა, რომ როგორც სხვებს მოეწონებათ, ისე არ უნდა ილაპარაკო?

სალომე: არა, პირიქით, მე სულ სხვა რამის თქმა მინდოდა.

სურათისაკენ იყურება.

იმას მოეწონებოდა.

პაუზა.

ლიზა: შენ არ იცი. მე კი მჯერა, არა, მჯერა ცოტაა, დარწმუნებული ვარ, რომ ათასნაირი სამუშაო ადგილი, ეკლესიები, სკოლები და უნივერსიტეტები მომაკვდინებელი სულაც არ არის. უსიკვდილოდ უნდა ვიაროთ. იცი, როგორ მიყვარს, როცა ერთ-ერთ მათგანში მაინც ვარ? ყველაფერს მირჩევნია. ძალიან მიყვარს, როცა ვინმე შეგხვდება და როცა შემთხვევით, სრულიად შემთხვევით დანით ხელს გაიჭრის ან შეყვარებული მიატოვებს ხოლმე.

სიჩუმე.

სხვათა შორის, ჩემს გამონათქვამებში შეუსაბამობის ნასახი ისევე არ არის, როგორც თოვლის ქვეშ – ფერადი გრანულები.

სიჩუმე.

არა, შენ მაინც ძალიან მომაბეზრებლად ლაპარაკობ. ისევე ერთფეროვანი ხარ, როგორც ის ვარსკვლავი, მთის მახლობლად, ზღვიდან დილით რომ ამოდის ხოლმე. როგორც ყველა ვარსკვლავი... ოდესმე მოვახერხებ დაგიმტკიცო, რომ ეს კარგი სულაც არ არის. დღე არ შეიძლება ლამაზი, მითუმეტეს, მიმზიდველი იყოს... ლამაზი მხოლოდ ღმერთია. მას მიენდე. ის გადაგარჩენს. გიხსნის. როცა შეყვარებული მიგატოვებს, ესეც შენს თავს დააბრალე, უფროსების მიმართ კი ყოველთვის მორჩილი მოწიწება იქონიე. ისინი არაფერ შუაში იქნებიან.

სიჩუმე.

საყურებითაც არასოდეს მოგხიბლავენ, რომ მარტო დარჩე.

სიჩუმე.

სალომე: უცნაურია. არასოდეს მიფიქრია, დღე არ შეიძლება ლამაზი იყოს-მეთქი.

სიჩუმე.

იცი, რა ამოდის ზღვიდან, როცა ფიჭვის კორომებს გაივლი, მინდვრის წითელი ვარდებით სავსე მდელოზე გახვალ, მწვანე, ხავსივით ბალახზე ჩამოჯდები და უცდი, როდის შეცვლის ზღვაში სიგრილეს სითბო?

სალომე: აი, შენ ჩემი საიდუმლო უფრო გაინტერესებს. ისე გაინტერესებს, რომ დიდხანს არ დამავიწყდება, აქ როგორ ზიხარ... დიდხანს გაინტერესებდა უჩვეულო ამბები. კითხვები არ გასვენებდა. გინდა, მოგიყვები, რა გადამხდა ორი დღის წინ, ტყეში? უკვე იცი, თუ საერთოდ არ გაინტერესებს? მე მაინც მოგიყვები. გიამბობ. არ გეგონოს, გართობდე.

ლიზა: მანამდე წადი და სამზარეულოდან ყავა გამოიტანე. დატკბობა არ დაგავიწყდეს. უნალექო ყავა მინდა, საუკეთესო ჯიშის. გთხოვ. ნალექებს ვერ ვიტან... მერე მოვეწყობი. მე თვითონ. და სანამ გახვალ, ტელევიზორს ხმა მოუმატე. არ მიყვარს, როცა ტელევიზორის ხმა არ ისმის. როცა ღმერთის სიტყვას ვერ ვისმენ, ცუდად ვხდები ხოლმე. არადა, წინადადებების დაახლოებით 99, 999999 % სწორედ ასეთია, სულ ერთია, ამოვიღებთ ფესვს თუ დავტოვებთ. სერიალებს უნდა ვუყუროთ, საინფორმაციო გამოშვებებს, ფილმებსაც. შენ ალბათ, იმდენ ხანს დადიხარ გარეთ, რომ სულ დაგავიწყდა, რა ნეტარებაა, როცა მარტო ზიხარ ტელევიზორის წინ, და იმ ხალხის გამოჩენით ტკბები, რომლებიც გიყვარს. ძალიან. გადაცემები გიტაცებს. ელიტარული ტანსაცმლის შრიალი ყურს სასიამოვნოდ ესმის. ამ დროს შენს გარშემო ვერავის ამჩნევ, ერთადერთი თქვენ ხართ ამ სამყაროში, მარტო: შენ და ტელევიზორი. შენ და ღმერთის სიტყვა, რომელიც ტელევიზორით გადმოიცემა. თითქმის ყველა სიტყვა, რომელიც ვრცელდება, ღვთაებრივია. ადგილზე გაქვავებს. ერთ ადგილას გყინავს. ეს ტრაგედია არ არის.

სიჩუმე.

თან ახლა უცნაურად ღამდება, – აქ. როგორია? არა, ხომ მართლა ძალიან სიმპათიურია? ხომ ყველაზე ლამაზია. როგორ ზის. მერე დგება. დადის. ყველა თვალებში უყურებს. დაბლიდან... მისი პირველი დღე მახსოვს. პირველი დღე, პირველი თანამდებობის მიღების დღიდან. რამხელა გახდა! გაიზარდა. ხომ იცი, მაღალი თანამდებობა ადამიანს სწრაფად ზრდის. მერე ასრულებს... აჩერებს... ვიღაცას აჩერებს ხოლმე.

პაუზა.

მერე ყველაფერი უძრავადაა.

სიჩუმე.

და ერთიდაიგივე კადრი მეორდება.

სიჩუმე.

ლიზა: უნალექო ყავას დაუვიწყარი გემო აქვს, ძალიან კარგი სუნი. განუმეორებელი.

სიჩუმე.

სალომე ტელევიზორს ხმას უმატებს, სამზარეულოდან ყავა შემოაქვს და სკამზე ჯდება.

ლიზა: აი, შენ საკითხს ისევ არასწორად სვამ. ყოველთვის ასე აკეთებ ხოლმე. ყველაფერზე ძალიან უცნაური წარმოდგენა რომ არ გქონდეს, რაღაცას გეტყოდი, რაღაცას მოგიყვებოდი. აი, ცხოვრების ხალისი სულ სხვა რამეა. მაგალითად, მე სულ ხალისით ვმუშაობ. ფული არაფერ შუაშია. მიყვარს ჩემი სამუშაო. მერე დაბრუნება სახლში, – თუ მინდა, ერთი გზით დავბრუნდები უკან, მინდა და მეორე ტრასაზე, ავტობუსიდან ჩამოვხტები, მძღოლს გადავუხდი, ბინაში ამოვალ, კარს გამოვაღებ და კიდევ ერთხელ დავტკბები.

პაუზა.

როცა მე აქ არ ვარ ან შენს ოთახში მარტო რჩები, თვითონ რით ტკბები ხოლმე?

სალომე: არ ვიცი... ისე... არაფრით... ჩემთვის... რაღაცას ვაკეთებ ხოლმე... უფრო სწორად, რაღაცეებს... უცნაურია. რატომ მეკითხები?

ლიზა: ისე.

სალომე: რას ნიშნავს, ისე?

ლიზა: მაინტერესებს, რით ხარ გატაცებული. ჩვენ ხომ მეგობრები, პირველ რიგში, ნათესავები ვართ! იქნებ, ამიხსნა, ჩემთვისაც სასარგებლო შეიძლება იყოს. ამ ბოლო დროს, იდეებიც გამომელია და... ხომ გესმის. მოხვალ სახლში, მარტო და არც იცი, საიდან დაიწყო. რა დაიწყო. რა უნდა აკეთო? აი, შენ შენს ოთახში რას აკეთებ ხოლმე?

სალომე გარშემო იყურება. შეშინებული სახე აქვს.

არაფერს. ისე... ხომ ვთქვი.

ლიზა: არა, რას იტყვი, ის ლამაზია? უფრო სწორად, ძლიერია? როგორ ფიქრობ? მის გარდა, ყველას მოვუხაზე.

სალომე: ვის მოუხაზე?

სიჩუმე.

ჩემს მეგობრებს, ხომ გესმის, დაქალებს. ადრე მივდიოდით მანქანით, ქალქგარეთ, ამ ფიჭვებს უკან ვიტოვებდით ხოლმე. რა სასიამოვნო სუნი იდგა?!

პაუზა.

ბიჭებისათვის არ მომიხაზია. არავინ მიყვარს. არა, მართლა არავინ მომწონს.

სიჩუმე.

სალომე: როგორ გგონია, იქაც შეიძლება სასიამოვნო სუნი მდგარიყო, არა? აი, იქ, მე რომ გიყვებოდი...

ლიზა: არ ვიცი. შენც იგრძენი? მაშინ ექნებოდა. იქნებ, ამ სუნს რაღაც აძლიერებდა, ვიღაც. ფიჭვებს არ სწვავდა, მაგრამ სუნს აძლიერებდა? მაგრამ ახლა იმის დრო არ არის, რაღაც იცოდე. რაც უფრო ნაკლები იცი, თავს უფრო უკეთესად გრძნობ. ჰაეროვანად. ჰაეროვანი ხდები. ერთ დღეს... და ნაკლებსაც ლაპარაკობ.

სალომე: იმის გარდა, რამაც დაგაინტერესა, მეხსიერებაში აღარაფერი შემრჩა. აღარ მახსოვს... უცნაურია, თითქოს გუშინ მომხდარიყოს ან უსასრულოდ დიდი ხნის წინ... ყველაფერი... აი, მეხსიერებას უცებ ვძაბავ და მახსენდება: ჰო, იქ, გზაზე, მარცხენა მხარეს მანქანა იდგა. არც წინ მიდიოდა, არც უკან. თითქოს გაყინული იყო, ერთ ადგილას იდგა. თითქოს ერთ ადგილას იყო მიყინული. უმოძრაოდ იდგა. პარალიზებული ხალხი... ალაგ-ალაგ ჟანგიანი მანქანები... მაგრამ მე მეგონა, რომ უკან მიდიოდა... თვალი გავახილე და რაღაც დაიძრა. მართლა დაიძრა. ერთიდაიგივე პეიზაჟი, ერთიდაიგივე ლანდშაფტი. უცხო, მიმზიდველი, რაღაც იდუმალი, ძალიან იდუმალი. ქვეშ თეთრი წყვეტილი ხაზები მოძრაობდა, არა, ხაზები კი არ მოძრაობდა, ჩვენ მივდიოდით წინ... თუ უკან... არ ვიცი... ძნელი გასარკვევია... ხეები იზრდებოდა. თითქოს მიწიდან ამოდიდა ყველა ხე, ჩვენს წინ... თითქოს მიწიდან ამოდიდა, ხე, იზრდებოდა, დიდდებოდა. ვრცელი ლანდშაფტი... თითქოს მიწა მაღლა ეწეოდა ყველა ხეს... ვიღაცეები... თმობდა... თმობდნენ... ყველა... ჩვენ... არ ვიცი.

პაუზა.

და ყვავილებიც... წითელი ვარდები. ლალისფერი ყვავილები. წყლის შროშანები... ველის ყვითელი ვარდები. ლამაზი ყვავილები, ნათელი ცა ღრუბლების გარეშე ჩვენს წინ მოძრაობდა. დაუსრულებლად.

პაუზა.

უცებ, ხაზები შეერთდა. წყვეტილი ხაზები დიდი სისწრაფით გაერთიანდა. დიდმა სისწრაფემ გააერთიანა, მუსიკამ, მუსიკის ტონებმა. მართლა. კოსმოსურმა რიტმმა გააერთიანა. აკრძალვის მინიშნებები წაშალა, აკრძალული ზღვარი დაარღვია, იძულების ნიშნები გააქრო. არა, აქაურმა გააერთიანა... წინ და უკან... ნელა... მეტმა... ელემენტარულად ნამდვილი სილამაზე... დავიწყებული... მხოლოდ ჩვენ... არ ვიცი.

პაუზა.

ჰოო... არა, ზეციური ნამდვილად არაფერი ყოფილა.

ლიზა: განაგრძე.

სალომეს ძალიან შეწუხებული სახე აქვს.

მეტი არაფერი მახსოვს. იცი... არ მინდოდა მეთქვა, მაგრამ დღეს პასპორტი დავკარგე.

ლიზა: მომისმინე, ეს ძალიან მნიშვნელოვანია: იქნებ, პასპორტი იქ დაგრჩა, სასტუმროში? მაგალითად, დაახლოებით ერთი თვის წინ პასპორტი მეც დავკარგე და მერე დილით ისევ მანქანაში ვიპოვე. გულში ჩავიკარი. ჩავიხუტე. ახლა უკვე თითქმის ღამეა. წესით, ჩვენ, ორივე, უკვე შინ უნდა ვიყოთ, ჩვენს ნამდვილ სახლებში, ბუხართან ვისხდეთ, კომპოტი დავლოთ, ვისაუბროთ, ჟურნალები და გაზეთები წავიკითხოთ, მაგრამ აქ ვართ. შენ ამბობ, რაღაც უმაღლესმა, რიტმულმა მუსიკამ ყველაფერი გააერთიანაო, სინამდვილეში კი ალბათ, წუხელ საწოლიდან გადმოვარდი და გეგონა, თითქოს სიზმარში მანქანასთან ერთად ხიდიდან ხევში გადაეშვი. ხრიოკ, უწყლო მიწაზე, ორი მეტრის სიმაღლიდან, პირდაპირ ქვებში გადავარდი. შეიძლება, ერთი, ორი ან სულაც, ხუთი ან ათი საათის წინაც კი დაეცი. ნუ შემეწინააღმდეგები, თუმცა, ზუსტად არაფრის თქმა შემიძლია... ჩვენ აქ ვართ, ტყის ამ მიყრუებულ სოფელში. ახლაც ვისვენებთ. შენ რომ წინააღმდეგობა არ გაგეწია, უკვე სახლში ვიქნებოდით. არადა, ჩვენები ახლა, დარწმუნებული ვარ, ძალიან ნერვიულობენ. ხომ იცი, ახლობლების გარდა ადამიანი არავის ედარდება. ჩვენი ახლობლები კი ჩვენზე ძალიან დარდობენ, განიცდიან, რომ შინ არა ვართ. ეს ფაქტია.

სალომე: ესე იგი... ცუდია?.. ის ამბავი მე ნამდვილად გადამხდა. გათავდება ეს ამბავიც და მერე, იქ ისევ ის დაიწყება... დღეები... მარტო... როცა არავინ გვისმენს ხოლმე... ქარი ყვავილებს აწვენს მოლზე, მიწის პირას აკრავს. ახლაც ქარი გარეთ მიწაზე აწვენს ყვავილებს. საღამოა. საღამოს ცა. უკვე ვარსკვლავები ციმციმებენ. დაბლა. რამდენ ხანს მომიწევს აქ ჯდომა? იქნებ წავიდეთ, გავაღწიოთ ამ არემარედან. ამ სიბნელეს დავაღწიოთ თავი. სხვაგან გადავიდეთ. ვოცნებობ. ხშირად ვფიქრობ ამაზე.

ლიზა: ამისათვის საჭიროა, ჯერ მითხრა, როგორ მოხვდი იქ, იმ მანქანაში. უნდა ამიხსნა. ეს ძალიან მნიშვნელოვანია. შენ ამბობდი, რაღაც დავინახეო. საინტერესოა, მაინც რასთან გქონდა საქმე. იქნებ, სულ სხვა მოვლენებთან? რაღაც, სულ სხვა ფაქტებთან. მოდი, თვალები დახუჭე და სცადე, ყველაფერი გაიხსენო, მეხსიერებაში აღიდგინო. უნდა გახსოვდეს; რაღაც მაინც უნდა მოგაგონდეს. ასე არ შეიძლება. სცადე. მე დაგეხმარები.

სალომე: არა, ისეთი არაფერი მომხდარა. მნიშვნელოვანი არაფერი გადამხდენია. უკან ვიწექი. წასვლა მინდოდა, გაქცევა. იქიდან წასვლა მინდოდა. დავიწყება მსურდა. იქ ვინც ვიყავით, ყველას გაქცევა გვინდოდა. რაღაცას გავურბოდით. რაღაც, ძალიან დიდს, რაც უჩვეულოდ დიდხანს გრძელდება... არ შემიძლია.

პაუზა.

ტირის.

ლიზა: წარმოიდგინე, რომ მე შენი მეგობარი ვარ! არაფერს დაგიშავებ. ხელსაც არ გახლებ. მეტს ვერავინ დაგიშავებს. უნდა მენდო. ეს შენთვისაც აუცილებელია. სხვანაირად ვერაფერს გავიგებ, ვერასოდეს მივხვდები, ვინ ხარ და ვერც დაგეხმარები. გესმის? აი, მე აქ ვარ. ჩვენ აქ ვსხედვართ, ამ საღამოს. არა, საღამო კი არა, უკვე თითქმის შუაღამეა. შეხედე, როგორი ნათელი, მთვარიანი ბინდია! მხოლოდ მდინარის ხმაური ისმის… სიმყუდროვეა, სრული სიწყნარე, იდილია... შენ რომ არ გამოჩენილიყავი, უკვე სახლშიაც ვიქნებოდით, ჩვენთვის. ახლა მალე გათენდება. შენც უნდა დაბრუნდე. გესმის, ბულბულები არ უსტვენენ. მთვარე უკვე არყის ხის კენწეროს ამოსცდა. როცა ვჯდებით, მაშინაც ვხედავთ. ადგები და გარემო ხელისგულივით შენს წინ გადაიშლება. ძალიან ლამაზია. მაინც არ გინდა, დამიჯერო? სცადე, გაიხსენო. რაღაც ნაწილ-ნაწილ მაინც აღიდგინო მეხსიერებაში. ეს ძალიან სასარგებლო მეთოდია. ვერ მიხვდი, როგორ მინდა დაგეხმარო? მე მინდა დაგეხმარო, მაგრამ შენ თვითონაც უნდა მოინდომო. თუ შენ არ ისურვე, ისე სხვას, ძალიანაც რომ უნდოდეს, როგორ დაგეხმარება?

სალომე: ამით იმის თქმა გინდა, რომ ადამიანმა რაღაც თუ არ ისურვა, სხვა არ უნდა დაეხმაროს?

სიჩუმე.

ლიზა: გთხოვ, მომიყევი, რაც გადაგხდა. აი, შენ მანქანაზე ლაპარაკობდი. გუშინ, მართალია, ბუნდოვნად, მაგრამ მაინც გასაგებად, რაღაც ფუთებით დატვირთულ მანქანაზე მიამბობდი. რა ეწყო შიგ? იქნებ, ეს ძალიან მნიშვნელოვანიც გამოდგეს, შენ კი გახსენება არ გსურს. შენი მეხსიერება ამაზე უარს აცხადებს. პროტესტს გამოთქვამს. რაღაც არ გინდა აღიარო. გულისთქმას ნუ აჰყვები. ახლა შენთვის ასეა საჭირო. საერთო საქმეს ასე სჭირდება.

პაუზა.

მომიყევი და ნურაფერზე იდარდებ. უნდა მენდო. ახლა შენთვის აუცილებელია მეტი სითბო. მთლად კანკალებ. შეეცადე, წამოდგე და გამათბობელთან რაც შეიძლება ახლოს მიხვიდე.

სალომე სკამიდან დგება, გამათბობელთან მიდის და ხელებს ბატარეას გარშემო ხვევს.

იმ დილით, უთენია გამოვედით. ნისლი იდგა. უფრო სწორად, თხელი, ცივი ორთქლი დაბლა, ჩვენს ფეხებთან. ფული გადავიხადეთ. მძღოლმა მუსიკა ჩართო. ნისლი გაიფანტა. მერე ისევ აიქოჩრა. ხმელ ყვითელ და წითელ ფოთლებს ჭირხლი მოსდებოდა. მაღლიდან... მიწა ხორკლიანი იყო, მაგარი. ჩექმების კვალი ეტყობოდა. რეზინისძირებიანი ჩექმების ნაკვალევი წვეტიანი და მრგვალი ცხვირებით გაქვავებულ, ჭირხლიან მიწაზე ჩანდა... უამრავი ნაკვალევი... ნაფეხურები დავინახე. წამოვდექით. ერთი გოგო ამოვიდა, ძალიან ლამაზი.

პაუზა.

ლიზა: ჩვენ, გოგოები თავს უნდა ვუფრთხილდებოდეთ. ეს ნიშნავს, თავი უნდა გვიყვარდეს და საკუთარი სხეულის ფასი ვიცოდეთ. ძვირად უნდა ვაფასებდეთ საკუთარ თავს, საკუთარ სხეულს. არ მეთანხმები?

სიჩუმე.

როგორ ფიქრობ, მე უკეთ არ ვიცი რასაც ვაკეთებ? კარგი, შენ თვითონ რა ურთიერთობა გქონდა იმ გოგოსთან?

სალომე: გაფითრებული იყო. კაბინაში შეგვიყვანეს. გვიბიძგეს, რომ კაბინაში ავსულიყავით. დაბლა დავსხედით. ფუთები დაგვაფარეს. ფუთებში ჩაგვმარხეს. იცი, რა მყუდროდ მოვეწყეთ?

სიჩუმე.

ლიზა: რას ნიშნავს, მყუდროდ მოეწყეთ? როგორც მე მივხვდი, რაღაც შეგემთხვათ. ვიღაცამ მოგატყუათ, ზეგავლენა მოახდინა თქვენზე. ამიხსენი, გთხოვ. ეტყობა, ვიღაცას მიჰყავდით... სადღაც... ქვეყნის დასალიერში.

პაუზა.

სალომე: ჩვენ ჩავსხედით. მანქანაში ბავშვი იყო. გული სწრაფად უცემდა. ძლიერად. ხმა მესმოდა. სუნთქვას ვგრძნობდი. თბილ სუნთქვას ვისმენდი. დედას ჰყავდა მიხუტებული. მხოლოდ მას... შემდეგ, ფერმკრთალ გოგოს... შემდეგ ისევ მხოლოდ მას... მთები დავტოვეთ. მერე აღარ მინახავს.

ლიზა: ვინ იზრუნებდა ბავშვზე, თუ არა დედა? სხვას ვის უნდა ეზრუნა? არ ნანობდით, როცა მშობლიურ მთებს ტოვებდით?

სალომე: სულაც არა. ის გოგო ამბობდა, ვერსად მიპოვიაო... რაღაცას ეძებდა... რაღაც ვერსად ეპოვა და იმას ეძებდა. ორივე ეძებდა. ძალიან დიდხანს... ყველას, ერთმანეთზე არ უნდა ეზრუნა?

პაუზა.

ლიზა: ჰო. სამარის კარამდე...

სალომე: არ მომწონს ეს სიბნელე. არასოდეს მიყვარდა, რაც... ამ ტყეში გარშემო სრული წყვდიადი იქნებოდა, სინათლეები რომ არ ანათებდეს. ძალიან შორიდან... ქვემოთ მდინარე მოდის. ხმაურით. წყალიც სწრაფად მოძრაობს... ძალიან სწრაფად.

პაუზა.

განვაგრძობ. გარშემო მთები იდგა. ლურჯი, ძალიან მაღალი მწვერვალებით. ალპინისტების გუნდი შემოგვხვდა. იცინოდნენ. ხელში რაღაც მთლად წითელი, გამჭვირვალე მინის ფიგურა ეჭირათ. ნისლში ძლივს ვხედავდი... ძლივს ვარჩევდი სხეულებს. სუფთა ტანსაცმელი ეცვათ. თოვლისათვის... მწვერვალების დაპყრობა უნდოდათ. ბუნებაზე გამარჯვება. გოგოები ჩემს გვერდით კანკალებდნენ.

ლიზა: ჰო. იქნებ გაიხსენო? იმ გოგოების სახეები არ გახსოვს? რა ერქვათ? რა ეცვათ? საერთოდ, როგორი ტანი ჰქონდათ? შეგიძლია, მათი აგებულება, აღნაგობა აღმიწერო?

პაუზა.

სალომე: არ მახსოვს. მათთვის სახეში არც შემიხედავს. თავი მაღლა ერთხელაც არ ამიწევია. განრიგს ჩავყურებდი. სატვირთო მანქანებისა და ავტობუსების მარშუტს დავხედე. ზერელედ... უბრალოდ, ვიცი რომ ლამაზი გოგოები იყვნენ.

სიჩუმე.

ლიზა: აი, შენ რომ თქვი, ფუთებიო. რა ეწყო იმ ფუთებში? როგორი ფუთები იყო?

სალომე: ჩვეულებრივი სელის ტომრები იყო. ზოგი ტომარა მაგარი იყო, შიგ რაღაც ჩხრიალებდა, ზოგი – რაღაც ფხვნილით სავსე. მიწაყრილებს როცა მივუახლოვდით, დაბლა, თვლებს ავეკარით. სცლიდნენ. ფორმიანი ხალხი სცლიდა. გერბიანი ხალხი ტომრებს იღებდა და მანქანაზე ათავსებდა. ისინი ფუთებს მწვანე ფერის სატვირთო მანქანებზე ყრიდნენ. ჩუმად იგინებოდნენ. ვერ გავარჩიე, ვინ იყვნენ. ვერც გერბები დავინახე გარკვევით. მძიმე ნისლი იდგა.

ლიზა: რა ენაზე ლაპარაკობდნენ? ის მაინც უნდა გახსოვდეს, რა ეროვნების იყვნენ! ასე არ შეიძლება. რომ მოუყვე, მაინც არავინ დაგიჯერებს. მეც, აი, თითქმის უკვე ვფიქრობ, რომ შოკში ხარ. უბრალოდ, იმ უცნაური დღის შემდეგ დარჩი შოკში და გაბოდებს. მაგრამ ვინ იცის, იქნებ შენ ასეთი ხარ? იქნებ შენ სულ ყოველთვის ასეთი იყავი?

სალომე: ისინი უამრავ ენაზე ლაპარაკობდნენ. გამიჭირდა, გამეგო, რა ეროვნების ხალხი იყო. ბოლოსდაბოლოს, შენ რა, დაკითხვას მიწყობ?

ლიზა: არც მიფიქრია.

სალომე: იცი, მე რა შემიძლია?

ლიზა: რა?

სალომე: გავჩუმდები. მე მაქვს ამის უფლება.

პაუზა.

ლიზა: ამას არავინ დაგიჯერებს.

სალომე: რას?

ლიზა: რაც გადაგხდა. ისე, ამ ზაფხულს, ბაკურიანში ხომ კარგად ვისვენებდით! დედაშენი მეუბნებოდა, თავი ისე იგრძენი, როგორც საკუთარ სახლშიო. თავისუფლად თავს შენ იქაც ვერ გრძნობდი.

პაუზა.

ეს მეც კი შევამჩნიე. შენ როგორ გგონია, კარგია, როცა ვინმე რაღაცას გიმოწმებს?

სიჩუმე.

სალომე უძრავად ზის. მერე ხმას იღებს.

მე ისევ მინდა, ვილაპარაკო. რატომ აღარაფერს მეკითხები?

ლიზა: შენ არ თქვი, მირჩევნია, გავჩუმდეო? ლაპარაკი თუ არ გინდა, ეს ჩემთვის მითუმეტეს სულერთია. რა, არ იცოდი?

სიჩუმე.

კარგი, იმ გოგოებს რაღა დაემართათ? რა მოუვიდათ? შენთან ერთად ხომ სხვებიც იყვნენ, დანარჩენები! მათი ბედი მაინტერესებს, მათი თავგადასავალი მაღელვებს. შენც ხომ უნდა გაინტერესებდეს, ბოლოსდაბოლოს, შენთან ერთად იმგზავრეს, ერთად ცდილობდით წასულიყავით. როგორც ეტყობა, საზღვარგარეთ გაპარვა გინდოდათ. ვინმეს რომ დაენახე, არ შეგრცხვებოდა? წარმოიდგინე, გარეშე თვალისათვის რას ნიშნავს, როცა ასეთ ადამიანებს ხედავს. როცა ვინმეს ამჩნევს ასეთ მდგომარეობაში. ეს სამარცხვიონოა. ყველასათვის.

სიჩუმე.

მოდი, იმ გოგოების ამბავი ბოლომდე მომიყევი.

სალომე: არ მახსოვს, ისინი სად გადმოიყვანეს.

ლიზა: გადმოიყვანეს? ვინ გადმოიყვანა?

სალომე: ვიღაცებმა. მათ.

ლიზა: ვინ მათ?

სალომე: არ ვიცი... მერე აღარავინ მინახავს... დავინახე. სადღაც, დაბლა, ბუნკერში... ძალიან დიდი ნისლი იდგა... ვერ ვარჩევდი, რისი დანახვაც მსურდა... რკინის ცხაურებიდან, გისოსებიდან გამოდიოდა... ხმა... აღარავითარი... ყველას პასპორტები გვქონდა.

პაუზა.

მერე ჩამოგვსვეს.

პაუზა.

და ყველაფერი გაქრა…

ლიზა: შენ ამბობ, ხალხიო. ის ხალხი მოგწონდა?

სალომე გაუნძრევლად ზის და უაზრო თვალებით იყურება. მერე შავი გალაქული ხის საკიდთან მიდის, პალტოს იღებს და მუხლებზე იდებს.

ისინი მე წარმოსახვაში მყავდა. წარმოვიდგინე, რაც მოხდა... ვინც მოახდინა... მე ყველაფერი ეს წარმოვიდგინე.

ლიზა: შეუძლებელია, ამდენი რამ წარმოგედგინა. აბა, დაფიქრდი, თუ მართალს არ ვამბობ. შენ იქ იწექი, დამტვრეულ მანქანაში. ცოტა ძნელი წარმოსადგენია, ვინმეს მიეტოვებინე. სახეზეც მთლად დაკაწრული იყავი. როცა აქ მოხვედი, ძალიან გამიხარდა. უცხოეთში როცა შენს ახლობელს ნახავ, შენი ასაკის, თაობის, შენთან ერთად გაზრდილ გოგოს, რომელზეც ბიჭები ჭკუას კარგავენ, ამაზე სასიხარულო რა არის?!.. შენი დახმარება მინდოდა. არც მიფიქრია, რომ შენთვის დაკითხვა მომეწყო. უბრალოდ, ასეთი ჩვევა მაქვს. შენც შეუძლებელია, რაღაც ჩვევა არ გქონდეს.

სალომე: არა, შენ ვერ გაიგე: ჩვენ იმ მანქანით არ გვიმგზავრია.

პაუზა.

აქ პირველად ღამის გასათევად მოვედი. არ მინდოდა, ვინმე შემეწუხებინა. შენთან მხოლოდ ღამის გათევა მინდოდა.

პაუზა.

ქვეშ პალტო დავიფინე.

და შენს ოთახში დავიძინე.

პაუზა.

ვიცოდი, რომ გჭირდებოდი და დავრჩი.

ლიზა: ახლა საბოლოოდ დავრწმუნდი, რომ ამ ხნის მანძილზე, სულ მატყუებდი.

სიჩუმე.

უნივერსიტეტშიაც თურმე არასოდეს გისწავლია. სულ რაღაცეებს იგონებდი, სისულელეებს ლაპარაკობდი. ამან მე, მაგალითად, ძალიან გამაღიზიანა. შენ გგონია, აქ რამეს მოახერხებ? მალე სახლში უნდა წახვიდე. მე ასე მგონია. მგონია კი არა, დარწმუნებული ვარ, რომ ეს შენთვის საუკეთესო გამოსავალია.

არ გაინტერესებს, ის რას იტყვის, როცა საქართველოში დაბრუნდები? ისედაც, მხოლოდ ერთი არჩევანი გაქვს... ხომ გესმის, რასაც ვამბობ? შუქს აქრობს, პირჯვარს იწერს, კედლისაკენ ბრუნდება და საბანს თავზე იხურავს. ცოტა ხანს გაუნძრევლად წევს. მერე ბალიშიდან თავს მაღლა სწევს. ვიღაც ბნელ ოთახში დადის. ანჯამების ჭრიალი ისმის.

ლიზა: სალომე!

სიჩუმე.

სალომე...

სიჩუმე.

კედელთან მიდის, კარადას აღებს, წყვდიადში ხელებს აფათურებს და ადგილზე შეშდება.

სიცარიელეა. გაღებული ფანჯრისაკენ ტრიალდება და სიბნელეს გაჰყურებს...



ფოტო: Fotolia

18.09.2012

 

 

 

მთავარი

ბიოგრაფია

ნაწარმოებები

დაკავშირება

 

 

შეიძინეთ რომანი "ჭენება" საქართველოს მაღაზიებში

 
 
Copyright © David Chutlashvili. Alle Rechte vorbehalten